Spanie na dziko w lesie – czy taki nocleg jest legalny?

Jeszcze do niedawna miłośnicy lasów nie mogli w nich legalnie spać na dziko. Dobra wiadomość! Od majówki możemy legalnie spędzić w lesie noc na biwaku, bushcrafcie i survivalu. Ich sedno stanowią rozwój umiejętności przetrwania w dziczy oraz przeżywanie kontaktu z naturą. Droga do leśnych noclegów w zgodzie z prawem nie była łatwa. Zaczęło się w 2019 r. od uruchomienia przez Lasy Państwowe pilotażowego programu, w ramach którego do biwakowania udostępniono zaledwie część lasów. Ale na majówkę 2021 śmiało możemy ruszać w las, nawet ten w najbliższej okolicy, bo od teraz każde nadleśnictwo jest otwarte na naszą nocną obecność. A jest ich w Polsce aż 430, mamy więc z czego wybierać. Także wreszcie czas na las!

Od zawsze fascynowała nas idea skandynawskiego allemansrätten, które na dobre wpisało się w codzienny tryb życia Norwegów i Szwedów. Allemansrätten, czyli prawo wszystkich ludzi. A do czego? Ano, do kontaktu z naturą bez jakichkolwiek nieuzasadnionych ograniczeń. Wynika ono z wiary, że człowiek jest nieodłącznym elementem przyrody, a cywilizacja powinna z nią koegzystować, nie konkurować. Zgodnie z tym prawem każdy człowiek może korzystać z lasów państwowych oraz prywatnych, zbierać w nich grzyby, borówki, kąpać się w jeziorach, rzekach i chodzić po górach. Można też w ich obrębie rozbić namiot, nawet na terenie prywatnym, o ile robimy to 150 m od najbliższego domostwa, nikomu nie przeszkadzamy i nie naruszamy prywatności właściciela terenu. Legalnie tak nocować można jedną noc. W razie planów na dłuższy biwak trzeba zdobyć zgodę właściciela terenu. Tak jest w Skandynawii, o której więcej poczytasz tutaj.

Dlatego cieszy, że w Polsce będziemy mieć teraz namiastkę tego pięknego prawa, przynajmniej w lasach! Ale uwaga, Skandynawowie korzystają z natury i jej zasobów z dużym szacunkiem i dbają o to, by nie wyrządzać jej szkód. Wraz z udostępnieniem lasów do spania na dziko, musimy pamiętać, by troszczyć się o przyrodę, a miejsce biwaku pozostawić w nienaruszonym stanie. Bo… wszystkie nadleśnictwa udostępniono na razie na rok w ramach akcji Zanocuj w lesie, by przetestować jak Polacy zdadzą egzamin z bycia przyjaciółmi lasu.

nocleg na dziko w polsce pod namiotem gdzie można spać legalnie

Zasady akcji Zanocuj w lesie – co można, a czego nie?

Czy można nocować w każdym miejscu?

Można nocować na dziko na terenie każdego nadleśnictwa, natomiast nie w każdym jego miejscu. Mają zostać udostępnione specjalne obszary na biwak. Nocleg w wyznaczonym miejscu będzie legalny dla dziewięciu osób na dwie noce. Wtedy nikogo nie trzeba informować o swojej obecności. Natomiast jeśli chce się spędzić w danym nadleśnictwie więcej niż dwie noce lub w więcej osób, należy wysłać maila do konkretnego nadleśnictwa maksymalnie na dwa dni robocze przed planowanym biwakiem. Takie zgłoszenie koniecznie musi zostać potwierdzone mailem przez nadleśnictwo. Taka forma wystarczy i będzie traktowana jako oficjalna zgoda na nocleg.

Czy można używać kuchenek gazowych?

Nie, na terenach, które zostały wydzielone na noclegi na dziko od 2021 roku nie można korzystać z kuchenek gazowych. Natomiast jest to możliwe na terenach nadleśnictw, które pilotażowy program legalnego nocowania w lesie prowadzą od 2019 roku. Listę lasów, gdzie można używać kuchenki gazowej znajdziesz tutaj.

Czy można zbierać drewno, grzyby lub jagody na terenie biwaku?

Absolutnie nie można ruszać drewna ani niszczyć ściółki. Dlatego też lepszym pomysłem będzie nocleg w hamaku niż w namiocie. Natomiast grzyby, owoce leśne spokojnie można zbierać i jeść. Oczywiście te jadalne i niebędące pod ochroną 🙂

Czy na teren biwakowania wjadę kamperem?

Zdecydowanie jest to zabronione. Pamiętajmy o świadomym, nieinwazyjnym podejściu, by nie niszczyć cyklu życia, jaki tu trwa – i roślin, i zwierząt.

W jakiej odległości od siebie powinny być grupy osób korzystające ze stref biwaku?

Lasy Państwowe nie narzuciły takich odstępów. Akcja “Zanocuj w lesie” ma pokazać czy będzie potrzebne takie dookreślenie. Tymczasem należy zachować zasady bezpiecznego odstępu w związku z COVID-19.

Jak będą oznaczone w terenie granice miejsc na biwak?

Takich oznaczeń nie będzie, bo tablice i znaki zaburzyłyby krajobraz. Osoby, które miały do czynienia z survivalem i bushcraftem, nie powinny mieć problemów z rozpoznaniem. Natomiast miłośnicy przyrody, którzy dopiero zaczynają przygodę z nocami w lesie, spokojnie dadzą sobie radę z oznakowaniem tych obszarów na mapie. W nadleśnictwach nizinnych pomocne będą słupki oddziałowe, które ułatwiają orientację w lesie. W nadleśnictwach górskich nie będzie czegoś takiego, więc trzeba się będzie zdać na umiejętność czytania mapy 🙂

Pełen regulamin korzystania z obszarów wyznaczonych do biwakowania znajdziesz w tym miejscu.

Mapa miejsc do biwakowania w lesie

Aby mieć pewność, że Twój nocleg w lesie będzie legalny, koniecznie sprawdź, które obszary wydzielono na ten cel.

  • Mapę miejsc znajdziesz na stronie Banku Danych o Lasach, która mogłaby być bardziej czytelna. Żeby zobaczyć na niej obszary przeznaczone do biwakowania, należy na dole kliknąć niebieski przycisk Mapy BDL i następnie wybrać Mapa zagospodarowania turystycznego. Później pojawią się różne warstwy na mapie, odznacz wszystkie warstwy typu Ścieżki dydaktyczne i zachowaj tylko Obszary pilotażowe bushcraft-survival. To na ich terenie możesz legalnie nocować. Na razie mapa pokazuje miejsca, które brały udział w pilotażu, ale do 1 maja powinna zostać uzupełniona.
  • Ta sama mapa znajduje się też w aplikacji Bank Danych o Lasach, którą możesz zainstalować na telefonie i nawigować w sposób opisany powyżej.
  • Niezła mapka jest na stronie Czas w Las, którą aktualizują pracownicy nadleśnictw. Tu też można podejrzeć miejsca biwakowania.
  • Ponadto każde nadleśnictwo powinno od 1 maja mieć pokazane na swojej stronie miejsca na biwak. Także ich strony również mogą pomóc Ci w organizacji leśnych przygód.

Oprócz mapy z miejscami na biwak, warto zobaczyć mapę zakazów wstępu do lasu, która też widnieje na stronie Banku Danych o Lasach. Zakazy są nakładane, jeśli w lesie trwa na przykład: pożar, wycinka drzew albo… polowanie, którego serdecznie nienawidzimy i życzylibyśmy sobie i zwierzętom, żeby wreszcie zakazać tego bestialstwa. Uważajcie na siebie!

Co warto zabrać na biwak?

My jesteśmy miłośnikami spania w namiocie (poza sezonem zimowym 🙂 ), natomiast do lasu lepiej wybrać hamak. O ile nie ma zakazu rozkładania się z namiotem, to jednak rekomendowane są hamaki, którymi nie przygnieciemy runa leśnego i tego, co w nim żyje i rośnie.

Lista rzeczy na biwak:

  • hamak lub namiot
  • tarp / płachta biwakowa – to opcjonalnie, jeśli zdecydujesz się na hamak, ochroni Cię przed wiatrem czy deszczem
  • moskitiera – niestety przy opcji hamak + tarp nie ma ochrony przed komarami, więc dobrze zaopatrzyć się w nią, to nie jest droga sprawa, a ochroni przed tymi potworami
  • śpiwór – nawet latem łatwo jest zmarznąć
  • apteczka – koniecznie spakuj podstawowe leki, opatrunki, warto też mieć termiczną folię NRC
  • latarka – nawet jeśli masz ją w telefonie, to rozważ latarkę “z prawdziwego zdarzenia” na wypadek, jeśli miałaby Ci paść bateria w telefonie
  • worki na śmieci – pamiętajmy o zasadzie pozostawienia miejsca w takim stanie, w jakim go zastaliśmy lub lepszym
  • butelka z wodą – my lubimy butelki filtrujące, zdecydowanie możemy polecić butelki Water-To-Go, które filtrują wodę z bakterii, wirusów, pasożytów czy chemikaliów, więc spokojnie można nalewać do niej wodę z rzek, potoków czy kranów. Niezłe też są butelki LifeStraw. My od lat już nie kupujemy wody butelkowanej – ani do domu, ani w podróży – to oszczędność dla portfela i planety przed plastikiem.
  • termos z kawą lub herbatą
  • telefon – w razie zagrożenia warto go mieć i zapisać kontakt do nadleśnictwa

Spanie na dziko w Polsce – czy to legalne?

Wiemy już, jak wygląda kwestia nocowania w lesie i że prawo zmienia się na korzyść miłośników natury. Pamiętajmy jednak, że te zakazy służą ochronie przyrody, także poluzowanie zasad nie zwalnia nas z mądrego i nieinwazyjnego korzystania z natury. A jak wygląda to w reszcie miejsc? W Polsce, na szczęście, nie ma zakazu spania na dziko, z którym nie raz borykamy się zagranicą. Także przy wyborze miejsca pod namiot trzeba tylko uważać na wyjątki od reguły. Zatem w lasach, parkach narodowych i rezerwatach przyrody śpimy tylko w wyznaczonych miejscach – to już wiemy z powyższych akapitów. Z kolei absolutny zakaz obejmuje rozkładanie namiotów na wydmach i klifach, a co do plaż to sprawa wygląda różnie. Wyjaśniamy więc!

Czy w Polsce można spać na plaży nad morzem?

Wydawałoby się, że skoro na plaży królują koce i parawany i zdarza się przysnąć na ręczniku, to że spokojnie można tu rozłożyć się na noc z namiotem. Niekoniecznie. Plaża to teren należący do urzędu morskiego i to bezpośrednio od niego zależy czy można rozbić namiot. W Polsce mamy dwa takie urzędy: Urząd Morski w Szczecinie oraz Urząd Morski w Gdyni i w każdym z nich inaczej wygląda możliwość noclegu na plaży.

  • Urząd Morski w Szczecinie – opiekuje się wybrzeżem od granicy z Niemcami po wschodnią granicę województwa zachodniopomorskiego, czyli aż za Jarosławiec. Na tym odcinku nie ma możliwości, by rozbić namiot w celu biwakowania na terenie tzw. pasa technicznego brzegu morskiego. Oznacza to, że na plażach i całym wybrzeżu województwa zachodniopomorskiego nie rozstawicie namiotów. Jest tak głównie ze względu na brak na tym obszarze wyznaczonych miejsc do biwakowania oraz odpowiedniego zaplecza sanitarnego. Do tego rodzaju aktywności dedykowane są odpowiednie bazy noclegowe, jak np. pola namiotowe, kempingi oraz inne miejsca wypoczynkowe.
  • Urząd Morski w Gdyni – jego zakres zaczyna się od plaż województwa pomorskiego w okolicy Ustki aż po Ujście przy Obwodzie Kaliningradzkim. Dotychczas informował o zakazie biwakowania, także i na tym obszarze lepiej nie ryzykować spaniem w namiocie, nie mówiąc już o rozpalaniu ogniska, bo może to się skończyć wysokim mandatem. Natomiast możecie zawczasu spróbować wysłać wniosek do Dyrektora tego urzędu morskiego i spróbować zdobyć zezwolenie. Ale raczej otrzymacie odmowę.
nocleg na plaży pod namiotem w polsce czy można legalnie

Czy w polskich górach można legalnie rozbić namiot?

Nocleg na dziko w górach w Polsce, chociaż kusi, nie jest tak prosty i legalny. Najtrudniej o to będzie w Tatrach. Zaś w Bieszczadach w nadleśnictwach skorzystacie z miejsc biwakowych wyznaczonych w ramach akcji Zanocuj w lesie. W górach przyjmujemy więc zasadę noclegów na dziko tylko w specjalnych strefach wyznaczonych na namioty. Oprócz tego do dyspozycji pozostają nam pola namiotowe, prywatne posesje (za zgodą właściciela), często też pensjonaty pozwalają rozbić namiot na podwórku. W przeciwnym razie mandat może być jeszcze wyższy niż nocleg w luksusowym hotelu.

Nocleg na kempingu – opcja zawsze legalna

Fani spania pod chmurką mogą też spokojnie znaleźć fajne kempingi. Nie dość, że to zdecydowanie legalne miejsce na nocleg, to jeszcze mamy dostęp do łazienek z ciepłą wodą, często też do kuchni czy gniazdek z prądem. I przyznać trzeba, że część z nich mało że jest blisko natury, to jeszcze ma swój klimat i ciekawą aranżację. Szczególnie odkąd oprócz kempingów, modne stały się… glampingi, czyli bardziej luksusowe kempingi. Jeśli więc dotychczas sądziliście, że spanie w namiocie nie jest dla Was, być może warto przetestować spanie na powietrzu właśnie od glampingów? 🙂

Kto pobudkę po nocy na łonie natury ma już za sobą, ten wie, że to bezcenne wspomnienia, rześki, jakościowy sen i przeważnie zachwycający widok z rana! Kto tego nie próbował – sprawdźcie. Niejeden i niejedna zarzekali się, że namiot czy biwak nie są dla nich, a dziś korzystają z tego, gdy tylko to możliwe. Polskie prawo pod tym względem nie jest najbardziej restrykcyjne względem świata i spokojnie da się znaleźć miejsca na nocleg w wielogwiazdkowym hotelu, jak lubimy mawiać o spaniu pod gołym niebem. To coś, co zbliża nas do natury, pozwala być świadkiem pięknych spektakli przyrody, zdobyć nowe doświadczenie czy… poczuć się jak w podroży nawet w czasie pandemii.

Podróże w Naturze Polska

A Ty co o tym myślisz?

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *